Trong nhiều nhà máy, thiết bị không chỉ hoạt động vài giờ mỗi ngày mà có thể chạy liên tục theo ca, 24/7 hoặc chỉ dừng lại trong những khoảng thời gian bảo trì định kỳ. Với nhóm thiết bị này, mỡ bôi trơn không đơn thuần có nhiệm vụ giảm ma sát mà còn phải duy trì khả năng bảo vệ chi tiết trong thời gian dài, dưới tác động đồng thời của nhiệt độ, tốc độ, tải trọng và môi trường làm việc.
Khi thiết bị vận hành liên tục, việc lựa chọn sai loại mỡ có thể khiến chu kỳ bôi trơn ngắn hơn, phát sinh nhiệt, tăng mài mòn hoặc buộc doanh nghiệp phải dừng máy để bảo trì ngoài kế hoạch. Vì vậy, lựa chọn mỡ cần dựa trên điều kiện vận hành thực tế thay vì chỉ nhìn vào tên sản phẩm hoặc khoảng nhiệt độ ghi trên bao bì.
Thiết bị công nghiệp vận hành liên tục trong nhà máy
Thiết bị vận hành liên tục gây áp lực gì lên mỡ bôi trơn?
Khi máy hoạt động trong thời gian dài, mỡ phải liên tục chịu tác động cơ học tại vùng tiếp xúc. Đối với ổ bi, tốc độ quay, tải trọng và nhiệt độ vận hành đều có ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của mỡ.
Theo tài liệu kỹ thuật chuyên ngành, tuổi thọ mỡ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại ổ bi, kích thước, tốc độ, tải, nhiệt độ vận hành và loại mỡ được sử dụng. Khi nhiệt độ tăng cao, tuổi thọ mỡ cũng có thể giảm đáng kể và trong một số điều kiện cần sử dụng loại mỡ chuyên dụng hoặc hệ thống bôi trơn tự động.
Điều này giải thích vì sao cùng một loại mỡ có thể hoạt động ổn định trên một thiết bị nhưng lại không phù hợp với một thiết bị khác dù cả hai đều sử dụng ổ bi.
Những yêu cầu quan trọng khi chọn mỡ cho thiết bị chạy liên tục
1. Khả năng chịu nhiệt phải phù hợp
Nhiệt độ là một trong những yếu tố cần được quan tâm đầu tiên. Khi thiết bị vận hành liên tục, nhiệt sinh ra từ ma sát có thể khiến nhiệt độ tại ổ bi hoặc vị trí bôi trơn cao hơn nhiệt độ môi trường. Nếu mỡ không có khả năng chịu nhiệt phù hợp, dầu gốc có thể bị oxy hóa nhanh hơn, cấu trúc chất làm đặc bị ảnh hưởng và thời gian sử dụng thực tế bị rút ngắn.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ chọn mỡ có nhiệt độ tối đa càng cao thì càng tốt. Mức nhiệt phù hợp phải được xác định dựa trên nhiệt độ thực tế tại điểm bôi trơn, đồng thời xem xét tốc độ và tải của thiết bị.
SKF cũng phân loại mỡ theo các điều kiện nhiệt độ, tốc độ và tải khác nhau, trong đó có những dòng dành cho động cơ điện, quạt nhiệt độ cao, thiết bị đúc liên tục và các ứng dụng công nghiệp tải nặng.
Khu vực ổ bi và cụm chịu nhiệt của thiết bị công nghiệp
2. Khả năng chịu tải và chống mài mòn
Thiết bị chạy liên tục thường không đồng nghĩa với thiết bị chạy tải nhẹ. Trong thực tế có những hệ thống vừa vận hành nhiều giờ vừa chịu tải lớn, rung động hoặc va đập.
Ở những ứng dụng này, mỡ cần có khả năng duy trì màng bôi trơn và bảo vệ bề mặt kim loại khi chịu tải. Các loại mỡ có phụ gia chịu cực áp, thường được gọi là EP (Extreme Pressure), có thể được cân nhắc cho những ứng dụng phù hợp. Tuy nhiên, việc lựa chọn phụ gia EP cũng cần dựa trên loại thiết bị và điều kiện làm việc cụ thể. Không nên xem EP là tiêu chí duy nhất để đánh giá một loại mỡ tốt.
3. Độ nhớt dầu gốc và tốc độ vận hành
Một yếu tố thường bị bỏ qua khi chọn mỡ là độ nhớt của dầu gốc. Thiết bị quay ở tốc độ cao có yêu cầu khác với thiết bị quay chậm nhưng chịu tải lớn. Dầu gốc có độ nhớt cao có thể phù hợp với một số ứng dụng tải nặng, nhưng trong hệ thống tốc độ cao, việc lựa chọn không phù hợp có thể làm tăng lực cản và nhiệt.
Do đó, khi đánh giá mỡ cho thiết bị chạy liên tục, cần xem xét đồng thời tốc độ quay, tải trọng và nhiệt độ thay vì lựa chọn dựa trên một thông số riêng lẻ.
Môi trường vận hành cũng quyết định loại mỡ cần sử dụng
Không phải tất cả thiết bị vận hành liên tục đều làm việc trong cùng một môi trường. Một dây chuyền sản xuất có thể gặp bụi, hơi nước, độ ẩm cao hoặc hóa chất. Một số thiết bị khác lại phải làm việc trong môi trường nhiệt độ cao hoặc thường xuyên vệ sinh bằng nước.
Trong những trường hợp này, khả năng chống nước, chống rỉ và chống nhiễm bẩn của mỡ trở nên quan trọng. Đặc biệt, nếu nước hoặc bụi xâm nhập vào vị trí bôi trơn, tuổi thọ mỡ có thể giảm nhanh hơn dự kiến.
Vì vậy, khi lựa chọn mỡ bôi trơn công nghiệp, doanh nghiệp nên cung cấp cho nhà cung cấp thông tin đầy đủ về môi trường làm việc thay vì chỉ yêu cầu một loại mỡ “chịu nhiệt” hoặc “chịu tải”.
Không nên bỏ qua chu kỳ bôi trơn
Ngay cả khi sử dụng đúng loại mỡ, thiết bị vẫn cần có kế hoạch bôi trơn phù hợp. Một sai lầm khá phổ biến là cho rằng mỡ càng nhiều thì càng bảo vệ tốt. Thực tế, lượng mỡ và khoảng thời gian tái bôi trơn cần được xác định theo thiết kế ổ bi, tốc độ, nhiệt độ, tải và điều kiện môi trường.
Với các hệ thống có nhiều điểm bôi trơn hoặc khó tiếp cận, hệ thống bôi trơn tự động hoặc tập trung có thể được cân nhắc. SKF cũng chỉ ra rằng khi khoảng thời gian tái bôi trơn quá ngắn hoặc lượng mỡ tiêu thụ quá cao, doanh nghiệp nên đánh giá lại phương pháp bôi trơn thay vì chỉ đơn giản tăng tần suất bổ sung mỡ.
nhamaymo.vn và giải pháp mỡ OEM cho thiết bị công nghiệp
Với những ứng dụng vận hành liên tục, nhamaymo.vn định hướng tư vấn dựa trên điều kiện sử dụng thực tế thay vì chỉ lựa chọn mỡ theo tên gọi.
Doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin về thiết bị, vị trí bôi trơn, nhiệt độ, tốc độ, tải trọng, môi trường và tần suất vận hành. Đây là cơ sở để nhà máy đánh giá yêu cầu kỹ thuật trước khi phát triển hoặc điều chỉnh sản phẩm.
Mô hình OEM mỡ bôi trơn cũng cho phép doanh nghiệp xây dựng sản phẩm mang thương hiệu riêng, trong khi phần phát triển công thức, kiểm soát chất lượng, đóng gói và sản xuất được thực hiện tại nhà máy.
Kết luận
Đối với thiết bị vận hành liên tục, lựa chọn mỡ không nên dựa đơn thuần vào giá thành hoặc một thông số như nhiệt độ tối đa. Các yếu tố như nhiệt độ, tốc độ, tải trọng, môi trường, loại ổ bi và chu kỳ bôi trơn cần được xem xét cùng nhau.
Một loại mỡ phù hợp không nhất thiết là loại có thông số cao nhất, mà là loại có đặc tính phù hợp với điều kiện làm việc thực tế và giúp hệ thống duy trì độ tin cậy trong suốt chu kỳ vận hành.
Đối với những doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng lớn hoặc muốn phát triển sản phẩm riêng, hợp tác với một nhà máy mỡ OEM có năng lực kiểm soát công thức và chất lượng có thể là hướng đi phù hợp hơn về lâu dài.
